-
-
AdresMajątek
ZEWNĘTRZNE ZGŁOSZENIE NARUSZENIA PRAWA
Przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów określają trzy tryby zgłaszania informacji o naruszeniu prawa, tj.:
1) zgłoszenie wewnętrzne;
2) zgłoszenie zewnętrzne;
3) ujawnienie publiczne.
Jako zgłoszenie wewnętrzne należy rozumieć przekazanie wewnątrz organizacji (tj. w ramach Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie) informacji o naruszeniu prawa osobom wyznaczonym do przyjmowania i rozpatrywania tego typu zgłoszeń.
Jako zgłoszenie zewnętrzne należy rozumieć przekazanie Rzecznikowi Praw Obywatelskich albo organowi publicznemu informacji o naruszeniu prawa. W myśl przepisów ustawy o ochronie sygnalistów organami publicznymi są:
1) naczelne i centralne organy administracji rządowej;
2) terenowe organy administracji rządowej;
3) organy jednostek samorządu terytorialnego;
4) inne organy państwowe oraz
5) inne podmioty wykonujące z mocy prawa zadania z zakresu administracji publicznej (w tym Wojskowe Biuro Emerytalne w Warszawie)
właściwe do podejmowania działań następczych w dziedzinach wskazanych w ustawie.
Jako ujawnienie publiczne należy rozumieć podanie informacji o naruszeniu prawa do wiadomości publicznej (w trybie i na zasadach określonych w ustawie o ochronie sygnalistów).
Przedmiotowa informacja dotyczy zewnętrznych zgłoszeń naruszenia prawa.
W związku z wejściem w życie ustawy o ochronie sygnalistów, Wojskowe Biuro Emerytalne w Warszawie – w celu zapewnienia bezpiecznej drogi przekazywania zaobserwowanych zgłoszeń naruszenia prawa – wdrożyło Procedury dokonywania zgłoszeń naruszenia prawa i podejmowania działań następczych w Wojskowym Biurze Emerytalnym w Warszawie.
W Wojskowym Biurze Emerytalnym w Warszawie do przyjmowania i rozpatrywania zgłoszeń naruszenia prawa oraz podejmowania w związku z tym działań następczych wyznaczony został koordynator ds. zgłoszeń naruszenia prawa oraz powołany został zespół ds. oceny naruszenia prawa.
Kto może dokonać zgłoszenia prawa?
Procedury, o których mowa wyżej, dotyczą naruszenia prawa w kontekście związanym z pracą w Wojskowym Biurze Emerytalnym w Warszawie i kierowane są do następujących grup osób, które mogą wejść w posiadanie informacji o naruszeniu prawa w Biurze, tj.:
1) pracowników Biura (również w przypadku, gdy ich stosunek pracy już ustał);
2) kandydatów do zatrudnienia w Biurze, jeśli informacje dotyczące naruszenia prawa pozyskali w trakcie procesu rekrutacji;
3) osób świadczących pracę na rzecz Biura na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej;
4) kontrahentów Biura (wykonawców, dostawców) – w zakresie, w jakim realizowali zadania dla Biura.
Osoba dokonująca zgłoszenia naruszenia prawa działa jako sygnalista.
Ochrona sygnalisty
Sygnalista podlega ochronie przewidzianej w przepisach rozdziału 2 ustawy o ochronie sygnalistów od chwili dokonania zgłoszenia naruszenia prawa pod warunkiem, że miał uzasadnione podstawy sądzić, że informacja będąca przedmiotem zgłoszenia informacja jest prawdziwa w momencie dokonywania zgłoszenia i że stanowi informację o naruszeniu prawa.
Na żądanie sygnalisty Wojskowe Biuro Emerytalne w Warszawie – jako podmiot właściwy do podjęcia działań następczych na skutek dokonanego przez sygnalistę zgłoszenia zewnętrznego – zobowiązane jest do wydania sygnaliście zaświadczenia potwierdzającego, że podlega on ochronie na mocy przepisów ustawy o ochronie sygnalistów.
Ochronie, o której mowa powyżej nie podlega sygnalista, który świadomie dokonuje zgłoszenia wiedząc, że do naruszenia prawa nie doszło.
Wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane działania odwetowe ani próby lub groźby zastosowania takich działań. Za działania odwetowe uznaje się wszelkie negatywne działania w stosunku do sygnalisty – nawet zgodne z przepisami prawa – ale skutkujące m.in.:
1) odmową zatrudnienia;
2) rozwiązaniem (wypowiedzeniem) umowy;
3) pogorszeniem warunków pracy lub współpracy.
Szczegółowy katalog potencjalnych działań odwetowych wobec sygnalisty oraz procedury służące ochronie przed działaniami odwetowymi określone zostały w ustawie o ochronie sygnalistów.
Sygnalista wobec, którego podjęte zostały działania odwetowe (jak również próby lub groźby takich działań), fakt ten winien zgłosić koordynatorowi ds. zgłoszeń naruszenia prawa.
Dokonanie zgłoszenia naruszenia prawa nie może stanowić podstawy odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności dyscyplinarnej lub odpowiedzialności za szkodę z tytułu naruszenia praw innych osób lub obowiązków określonych w przepisach prawa, w szczególności w przedmiocie zniesławienia, naruszenia dóbr osobistych, praw autorskich, ochrony danych osobowych oraz obowiązku zachowania tajemnicy, w tym tajemnicy przedsiębiorstwa, z uwzględnieniem art. 5 ustawy o ochronie sygnalistów, pod warunkiem, że sygnalista miał uzasadnione podstawy sądzić, że zgłoszenie jest niezbędne do ujawnienia naruszenia prawa zgodnie z ustawą o ochronie sygnalistów.
W przypadku wszczęcia postępowania prawnego dotyczącego odpowiedzialności, o której mowa powyżej, sygnalista może wystąpić o umorzenie takiego postępowania.
Uzyskanie informacji będących przedmiotem zgłoszenia lub dostęp do takich informacji nie mogą stanowić podstawy odpowiedzialności, pod warunkiem że takie uzyskanie lub taki dostęp nie stanowią czynu zabronionego.
Czym jest zgłoszenie naruszenia prawa?
Osoba, która posiada informację o naruszeniu prawa, w tym uzasadnione podejrzenie dotyczące zaistniałego lub potencjalnego naruszenia prawa, do którego doszło lub prawdopodobnie dojdzie w Wojskowym Biurze Emerytalnym w Warszawie, w kontekście związanym z pracą lub informację dotyczącą próby ukrycia takiego naruszenia prawa, dokonuje zgłoszenia, wskazując na fakty, zdarzenia i okoliczności, o których posiada wiedzę.
Przedmiotem zgłoszenia naruszenia prawa jest działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem lub mające na celu obejście prawa dotyczące:
1) korupcji;
2) zamówień publicznych;
3) usług, produktów i rynków finansowych;
4) przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
5) bezpieczeństwa produktów i ich zgodności z wymogami;
6) bezpieczeństwa transportu;
7) ochrony środowiska;
8) ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego;
9) bezpieczeństwa żywności i pasz;
10) zdrowia i dobrostanu zwierząt;
11) zdrowia publicznego;
12) ochrony konsumentów;
13) ochrony prywatności i danych osobowych;
14) bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych;
15) interesów finansowych Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej, jednostki samorządu terytorialnego oraz Unii Europejskiej;
16) rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w tym publicznoprawnych zasad konkurencji i pomocy państwa oraz opodatkowania osób prawnych;
17) konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela – występujące w stosunkach jednostki z organami władzy publicznej i niezwiązane z dziedzinami wskazanymi w pkt 1–16.
Zgłoszenia naruszenia prawa dokonuje się w szczególności, gdy sygnalista ma uzasadnione podstawy by sądzić, że naruszenie prawa może stanowić bezpośrednie lub oczywiste zagrożenie dla interesu publicznego, w szczególności istnieje ryzyko nieodwracalnej szkody lub dokonanie zgłoszenia wewnętrznego narazi sygnalistę na działania odwetowe, lub w przypadku dokonania zgłoszenia wewnętrznego istnieje niewielkie prawdopodobieństwo przeciwdziałania naruszeniu prawa przez Wojskowe Biuro Emerytalne w Warszawie z uwagi na szczególne okoliczności sprawy takie, jak możliwość ukrycia lub zniszczenia dowodów lub możliwość istnienia zmowy pomiędzy Wojskowym Biurem Emerytalnym w Warszawie a sprawcą naruszenia prawa lub udziału Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie w naruszeniu prawa.
Składane przez sygnalistę zgłoszenie powinno zawierać przejrzysty, pełny i wyczerpujący opis przedmiotu zgłoszenia oraz co najmniej następujące informacje:
1) datę oraz miejsce zaistnienia naruszenia prawa lub datę i miejsce pozyskania informacji o naruszeniu prawa;
2) opis konkretnej sytuacji lub okoliczności stwarzających możliwość wystąpienia naruszenia prawa;
3) wskazanie podmiotu (osoby), którego (której) dotyczy zgłoszenie;
4) wskazanie ewentualnych świadków naruszenia prawa;
5) wskazanie wszystkich dowodów i informacji, jakimi dysponuje sygnalista, które mogą okazać się pomocne w procesie rozpatrywania zgłoszenia;
6) wskazanie adresu do kontaktu (adresu korespondencyjnego lub adresu poczty elektronicznej) służącego do kontaktu z sygnalistą.
Wojskowe Biuro Emerytalne w Warszawie zachęca do korzystania z wdrożonej w Biurze procedury dokonywania wewnętrznych zgłoszeń naruszenia prawa w szczególności, gdy naruszeniu prawa można skutecznie zaradzić w ramach struktury organizacyjnej Biura, a sygnalista uważa, że nie zachodzi ryzyko działań odwetowych.
Sygnaliście rozważającemu dokonanie zgłoszenia naruszenia prawa zapewniona zostanie dostępność poufnej porady udzielona przez koordynatora ds. zgłoszeń naruszenia prawa.
Kanały dokonywania zgłoszeń naruszenia prawa
Zgodnie z wdrożonymi w Wojskowym Biurze Emerytalnym w Warszawie procedurami, zgłoszenia naruszenia prawa można dokonać:
1) w formie elektronicznej – na adres e-mail: wbewarszawa.sygnalista@ron.mil.pl;
2) w formie pisemnej – na piśmie zaadresowanym do Koordynatora ds. zgłoszeń naruszenia prawa. Pismo można przekazać bezpośrednio koordynatorowi ds. zgłoszeń naruszenia prawa, przesłać na adres Biura (ul. Złota 5, 00-909 Warszawa) lub pozostawić (w zamkniętej kopercie) w skrzynce na listy przy wejściu do Biura.
Dla zachowania poufności zgłoszenia naruszenia prawa zaleca się, aby kopertę oznaczyć w następujący sposób. „Nie otwierać. Do rąk własnych koordynatora ds. zgłoszeń naruszenia prawa”.
Na wniosek sygnalisty zgłoszenie naruszenia prawa może zostać również dokonane ustnie podczas bezpośredniego spotkania zorganizowanego przez koordynatora ds. zgłoszeń naruszenia prawa w terminie 14 dni od dnia otrzymania takiego wniosku. Za zgodą sygnalisty zgłoszenie dokumentowane jest w formie protokołu spotkania, odtwarzającego dokładny jego przebieg. Sygnalista ma prawo dokonać sprawdzenia, poprawienia i zatwierdzenia protokołu spotkania przez jego podpisanie. Protokół sporządzany jest przez koordynatora ds. zgłoszeń naruszenia prawa.
Wskazane powyżej kanały dokonywania zgłoszeń naruszenia prawa zapewniają kompletność, poufność i integralność danych, w tym ich odpowiednie zabezpieczenie przed dostępem osób nieupoważnionych oraz pozwalają na przechowywanie informacji w celu umożliwienia prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w ramach kompetencji zespołu ds. oceny naruszenia prawa.
Wojskowe Biuro Emerytalne w Warszawie gwarantuje, że procedura przyjmowania i rozpatrywania zgłoszeń naruszenia prawa oraz związane z tym przetwarzanie danych osobowych:
1) uniemożliwia uzyskanie dostępu do informacji objętych zgłoszeniem nieupoważnionym osobom,
2) zapewnia ochronę poufności tożsamości sygnalisty.
Ochrona poufności, o której mowa powyżej, dotyczy informacji na podstawie, których można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować tożsamość sygnalisty.
Zgłoszenia zewnętrznego można również dokonać do Rzecznika Praw Obywatelskich, a w przypadkach określonych ustawą o ochronie sygnalistów również do instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii Europejskiej.
Dane kontaktowe Rzecznika Praw Obywatelskich:
Rzecznik Praw Obywatelskich
Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa
Infolinia: 800-676-676, (22) 551-77-91
Tel. centrali: (22) 551-77-00
biurorzecznika@brpo.gov.pl
-